1
Jaarverslag 2016 Betreffende de Historische Collectie van de Stichting tot Handhaving van de Traditiën van het Garderegiment Grenadiers en Jagers
Bezoekadres: Complex Oranjekazerne Clement van Maasdijklaan 5 6816 TW Arnhem Tel: 026-3533369 Fax: 026-3532760 e-mail: museumggj.nl website: www.garderegimentgrenadiersenjagers.nl
2
Inhoud
1 . Samenvatting         3 2 . Beleid          6 3 . Omgevingsfactoren        6 4 . Mensen          7 5 . Middelen          7 6 . Collectie          7 7 . Bezoekers          10 8 . Voornemens         11 9 . Conclusie          11
3
Samenvatting Dit   jaarverslag   2016   van   de   Historische   Collectie   Grenadiers   en   Jagers   werd   samengesteld teneinde   aan   het   bestuur   van   de   Stichting   tot   Handhaving   van   de   Traditiën   van   het Garderegiment   Grenadiers   en   Jagers   (SHTGGJ)   verslag   te   doen      van   de   activiteiten   tijdens het kalenderjaar 2016. Organisatie. De    museumorganisatie    heeft    ook    in    2016    een    tijdelijke    aanpassing    gekend    inzake    de openingstijden. De eerste maanden van 2016   werden met name benut teneinde Fase II van de aanpassingen in zaal 2 af te ronden. Ook hier werden de centrale vitrines naar de flanken verplaatst waardoor er een mooie ontvangstruimte ontstond doordat kleinere vitrines in die ruimte    allemaal    verrijdbaar    zijn    gemaakt.    De    vaste    ruimte    voor    de    jaarlijkse    wissel - tentoonstellingen werd opgegeven. De inzet van een touchscreen gaat hierin voorzien.
De   bezoekersaantallen   kenden   een   constante   met   dien   verstande   dat   de   terugloop   van   de oudere   veteranen   vanwege   de   oplopende   leeftijden   doorzet   maar   dit   werd   gecompenseerd door een gestage toename van jonge(re) veteranen. De    focus    werd    versterkt    gericht    op    het    aangaan    dan    wel    optimaliseren    van    externe contacten   zowel   met   andere   defensie   H.C.’s,   het   N.M.M.   en   de   R.C.K.L.   naast   diverse overheden   zoals   de   provincie   Gelderland.   Ook   de   contacten   met   het   Gelders   Erfgoed werden   versterkt.   De   positie   van   de   H.C.   als   “historische   huiskamer”   van   ons   regiment   én in   voorkomend   gevallen   met   de   Brigade   werd   in   2016   verder   versterkt.   Verwezen   mag worden   naar   de   heildronken   op   leden   van   het   Koninklijk   Huis   en   Koninklijke   Familie   in ons museumgebouw te midden van de collectie en het opnemen van nieuwe officieren (per K.B.) binnen ons regiment met inzet van onze H.C.
4
De bijeenkomsten van de V.O.G.J. onder leiding van de kolonel der Grenadiers b.d. W.  Brons mochten zich in een positieve belangstelling verheugen.
Ook   de   opening   van   ons   museum   in   april   werd   extra   luister   bijgezet   door   de   aanwezigheid van de Brigadecommandant de Bgeneraal K. Matthijssen in aanwezigheid van de regiments - commandant de Lkolonel der Grenadiers R. Sensen en tal van overige aanwezigen.
De herstructurering van de vaste collectie, ingezet in 2014, werd feitelijk aanvang 2016 afgerond door de herstructurering van zaal 2.
5
De ontvangst van de Duitse commandant Division Schnelle Kräfte, die een rondleiding kreeg aangeboden, in aanwezigheid van onze Brigadecommandant strekte het museum tot eer en versterkte onze wens tot het zijn van een historische ontvangstruimte zowel voor bataljon, regiment als in voorkomende geval de brigade. In   2016   werd   een   inhoudelijke   bijdrage   geleverd   aan   de   tentoonstelling   van   150   jaar   Pro Patria   waarbij   ons   museum   collectiestukken   ter   beschikking   stelde   aan   de   conservator   van de universiteit Leiden ten behoeve van voornoemde tentoonstelling. Dat   tijdens   de   regimentsverjaardag   in   juli   de   conservator   van   het   museum   op   de   square   in aanwezigheid    van    regimentsgenoten    en    genodigden    uit    handen    van    de    regiments - commandant    de    Lkolonel    der    Grenadiers    R.    Sensen    regimentspenning    no.    33    mocht ontvangen    met    de    inscriptie    “vernieuwend    en    betrokken”    werd    door    het    gehele museumteam, niet in de laatste plaats door de conservator, beschouwd als een kroon op het werk en een bevestiging van de uitstekende relatie tussen regiment en museumteam.
6
Dat we tijdens deze reunie ook de bijna 100-jarige Mei 1940-veteraan de heer Moerman in ons museum mochten verwelkomen was een bijzondere gebeurtenis.
We kijken terug op een bijzonder en positief museumjaar 2016. Beleid Voortbouwend   op   de   activiteiten,   gestart   in   2012   op   basis   van   “Focus   29”,   werden   ook   in 2016   werkzaamheden   met   een   langere   doorlooptijd,   verder   verdiept.   De   bibliotheek   werd geheel   gecontroleerd   en   van   dubbelingen   ontdaan.   Eén   exemplaar   voor   in   de   bibliotheek en    één    exemplaar    voor    studiedoeleinden    blijven    bewaard.    Boeken    die    niet    in    de kerncategorie van onze verzameling passen worden ontzameld. In   het   depot   werden   tal   van   zaken   opgepakt   die   voor   verdere   controle   in   aanmerking kwamen   zoals   het   bezit   aan   penningen.   Ook   hier   zal   een   kerncollectie   blijven   en   die   zaken die niet bij onze geschiedenis horen zullen voor zorgvuldige ‘ontzameling’ in beeld komen. Ook   in   2016   werden   de   activiteiten   in   het   kader   van   het   voldoen   aan   het   gestelde   in   het Museumregister uitgevoerd. Vitrines werden genummerd en steeds grotere delen van onze collectie   liggen   vast   in   Adlib   met   beschrijving,   herkomst   en   locatie   en   zijn   ook   genummerd en traceerbaar. Gezien   de   voortschrijdende   inzichten   inzake   museumcollecties   en   de   presentatie   daarvan werd   in   2016   gestart   met   een   zeer   ambitieus   project.   Op   basis   van   externe   subsidies   en ondersteuning werd een touchscreen aangeschaft dat vervolgens door diverse medewerkers werd/wordt    “gevuld”    met    diverse    historische    bijdragen.    Belangrijke    delen    van    onze geschiedenis   en   collectie   zullen   in   de   nabije   toekomst   digitaal   ter   beschikking   komen.   Dat hierbij   de   kennis   van   onze   regimentsgeschiedenis   én   onze   collectiedelen   op   basis   van   inzet en   bestudering   van   primaire   bronnen   stevig   wordt   versterkt   zal   op   termijn   bijdragen   aan “2029”    waarop    een    mooie    publicatie    van    tweehonderd    jaar    Gardegeschiedenis    tot    de mogelijkheden gaat behoren.
7
Omgevingsfactoren Het   jaar   2016   was   wat   betreft   specifieke   museumaspecten   een   rustig   jaar.   De   nieuwe,   fors aangescherpte,   eisen   vanuit   het   Museumregister   stellen   ook   eisen   aan   de   fysieke   omgeving van   onze   collectie.   Verwarming,   verlichting,   vocht-   en   temperatuurgehalte   dienen   aan   een gestelde   bandbreedte   te   voldoen.   In   goede   samenspraak   met   Baseco,   DVD   en   andere belanghebbenden zoeken we hier een weg tussen eisen en mogelijkheden. Het vaststellen van een beleid inzake wapenbeheer door de H.C.’s werd afgerond. Wapens die daarvoor in aanmerking kamen werden centraal geregistreerd. Er is een wens naar verdere uitbreiding van meer moderne uitgefaseerde wapens teneinde de presentatie ten behoeve van de jonge(re) veteranen meer contour te kunnen geven. Wat ook in 2016 een uitdaging bleef was het werken volgens de lijnen en eisen vanuit de landelijke organisaties inzake de term “Erkend museum”. Onze H.C. optimaliseert onze systemen, verbetert van het kennis- en vaardigheidsniveau van onze medewerkers en draagt zorg voor de fysieke componenten van ons museumgebouw. Dat betekent wekelijks monitoren van temperatuur- en vochtigheid. Op basis hiervan onderhouden we actief contact met D.V.D. (Dienst Vastgoed Defensie) ingezet. Speerpunten vormen het realiseren van een stabiele vochtigheidsgraad binnen het gebouw en aanpassen van de bestaande verlichting die niet voldoende voldoet aan vigerende museumeisen. De samenwerking met de Facilitaire Dienst, de collega’s van D.V.D. en Baseco worden verder geïntensiveerd. Zowel    wat    het    gebouw    betreft    als    inzake    afstemming    van    “Open    Museumdagen”    en aanpassingen aan het buitenterrein om het museumgebouw wordt – waar mogelijk - positief samengewerkt    met    de    collega’s    van    de    H.C.    Van    Heutsz.    Over-en-weer    wordt    waar wenselijk   of   mogelijk   bijgesprongen.   De   verdere   structurering   van   het   ‘sleutelbeleid’   bleef ook in 2016 een punt van aandacht.
8
Mensen Werkzaamheden   binnen   het   museum   worden   verricht   door   vrijwilligers.   Deze   hebben gediend    bij    het    regiment    en    stellen    tijd    en    inzet    ter    beschikking.    Dit    team    wordt gestructureerd   ingezet   op   jaarlijks   vast   te   stellen   werkzaamheden   passend   binnen   het jaarplan   en   lopende   jaarplanningen.   Onze   uitleen   aan   derden;   het   eigen   regiment   en bataljon, andere collecties en/of andere musea werd gecontroleerd.
Het museumteam bleef op sterkte in 2016 en intensiveerde haar activiteiten ook buiten de reguliere openingstijden. Veel   tijd   en   capaciteit   werd   in   2016   ingezet   teneinde   bataljon,   regiment   en   andere   gremia waar    mogelijk    of    wenselijk    inhoudelijk    te    ondersteunen    zaken    onze    geschiedenis betreffend.   Ook   en   met   name   de   militaire   muziek   kreeg   een   extra   impuls   met   versterking van een vrijwilliger/musicoloog. Ook tijdens het verslagjaar 2016 mochten we een groeiend aantal (historische) schenkingen ontvangen. Afhankelijk van inhoud en achtergrond werden deze in de collectie opgenomen of   geselecteerd   voor   afstoot/doorstoot.   Er   is   een   (niet   openbare)   lijst   van   schenkingen opgesteld. Middelen. De   Stichting   is   een   erkende   ANBI.   Erfenissen   of   legaten   kunnen   worden   verworven.   Ook in   2016   mochten   we   hier   positieve   effecten   van   zien.   Ook   particuliere   giften   mochten   we tegemoet   zien.   Giften   werden   o.m.   ingezet   voor   verbeteringen   binnen   de   collectie   en   het meer duurzaam tentoonstellen van onze Belgische vaandels. Ook    in    2016    werd    een    vaste    bijdrage    gerealiseerd    vanuit    de    Vereniging    Veteranen Grenadiers en Jagers en van de Stichting Bandoz. Het museum ontvangt tevens bescheiden giften    van    bezoekers.    In    het    financieel    jaarverslag    en    de    begroting    van    de    Stichting    tot
9
Handhaving    van    de    Traditiën    van    het    Garderegiment    Grenadiers    en    Jagers    staan gedetailleerde gegevens omtrent de financiële situatie. Op basis daarvan wordt jaarlijks een budget voor de museumwerkzaamheden vastgesteld. Collectie De vaste expositie biedt een weergave van de geschiedenis van het Regiment Grenadiers en Jagers   vanaf   de   oprichting   in    1829   tot   heden.   In   2015   en   2016   werd   door   de   herstructurering van   de   vaste   collectie.   Door   additioneel   te   verwerven   museumstukken   willen   we   in   2017 een   extra   stap   zetten   naar   het   opzetten   van   een   “zaal   der   Veteranen”   waarin   met   name   de jongere veteraan zich zelf en zijn geschiedenis moet herkennen. De collectie blijft de focus leggen op de kwaliteit van haar bezittingen; in afnemende mate op de kwantiteit van haar voorwerpen.
De jaardag van het regiment en de reünie van 2016 gaf opnieuw een instroom van jonge veteranen. Zij vormen een integraal onderdeel van onze regimentsgeschiedenis. In   2016   werd   deel   twee   van   het   plan   tot   vernieuwing   afgerond.   De   grote   vitrines   in   zaal   2 werden   gescheiden   en   nieuwe   kleinere   en   verrijdbare   display   vitrines   werden   toegevoegd zodat de collecties anders gepresenteerd konden worden De kerncollectie zal in de komende jaren – waar mogelijk – worden versterkt met die zaken de   geschiedenis   betreffend   die   op   dit   moment   in   de   collectie   ontbreken.   Dat   heeft   zowel betrekking   op   onderscheidingen,   wapens,   uniformen   als   een   toenemende   aanwas   van egodocumenten.
10
Bezoekers. Provinciale initiatieven als “Gelegerd in Gelderland” hebben effecten op de bezoekers- aantallen. Gerealiseerde bezoekersaantallen: 2010: 1826;actief dienenden: 317, oud militairen/veteranen: 672, burgers: 837 2011: 1415;  actief dienenden:  315; oud militairen/veteranen:  292 ; burgers: 808 2012: 2556; actief dienenden: 143; oud militairen/veteranen: 111; burgers: 2302. 2013: 976; actief dienenden: 165; oud militairen/veteranen: 94; burgers: 717 2014: 1926; actief dienenden: 395; oud militairen/veteranen: 578; burgers: 953. 2015: 2281; actief dienenden: 795; oud militairen/veteranen: 474; burgers: 1.012 2016: 2397; actief dienenden: 1140; oud militairen/veteranen: 689; burgers 568.
Een eerste analyse is dat we door Open Museumdagen nog meer bezoekers kunnen trekken. Ook het benaderen van (basis)scholen in onze omgeving heeft zijn effecten.
11
Aandacht   verdiend   het   verder   versterkt   betrekken   van   nieuwe   leden   van   ons   regiment   en het   meer   centraal   stellen   van   onze   collectie   ten   behoeve   van   deelnemers   aan   de   jaarlijkse regimentsverjaardag.   het   gastenboek   geeft   een   inzicht   in   de   belevenis   van   de   bezoekers. Deze    zijn    zonder    meer    uiterst    positief    te    noemen    inzake    collectie    en    inzet    van    de vrijwilligers. Er   is   sprake   van   een   sterk   groeiend   aantal   verzoeken   tot   onderzoek   binnen   onze   collectie rondom   elementen   van   onze   regimentsgeschiedenis.   Individuele   stamboomonderzoekers, onderzoek   inzake   aspecten   van   inzet   van   regiment(sleden)   vanaf   1829   doen   de   behoefte stijgen     aan     versterking     op     de     inhoudelijke     kant     van     onze     vrijwilligers     inzake archiefonderzoek   en   begeleiding   daarvan.   De   inschatting   is   dat   we   de   komende   jaren   te maken   kunnen   gaan   krijgen   met   een   nog   sterker   groeiende   stroom   verzoeken.   Versterking op het proces van beantwoording hieraan verdient de aandacht. De centrale website blijft intensief betrokken bij onze activiteiten als een middel om een breder publiek te trekken. In 2017 zal inzet van ‘social media’ een thema gaan worden. Bijzonder   is   het   jaarlijkse   bezoek   van   een   schoolklas   van   Basisschool   De   Startbaan   die   op het   vml   vliegkamp   Ypenburg   aan   het   Böttgerwater   ons   regimentsmonument   beheert   en heeft geadopteerd. Voornemens. Inzake   de   voornemens   voor   2016   verwijzen   we   naar   het   geactualiseerde   jaarplan.   Nadruk blijft liggen op actualisering van de registratie, het duurzaam opslaan van de collectie en het verrijken van de museumcollectie met die zaken die in de staande collectie (nog) ontbreken. Conclusie We   kijken   terug   op   een   druk   jaar   mede   vanwege   tal   van   (positieve)   ontwikkelingen.   De conclusie   blijft   dat   enthousiaste   bezoekers,   in   aantal   toenemende   activiteiten,   duidelijk stappen   op   basis   van   de      meerjaren   planning,   het   “verduurzamen”   van   onze   collectie   in samenhang   met   groeiende   expertise   van   onze   vrijwilligers   het   fundament   vormen   voor toekomstige   activiteiten.   Voor   de   komende   jaren   ligt   de   focus   op   de   herpositionering   van de collectie en het versterkt opnemen van de geschiedenis van onze jonge veteranen. Het opzetten van een “regimentsonderzoekscentrum” wordt langzaam van een wens tot realiteit. De HC-vrijwilligers zien de toekomst met veel vertrouwen tegemoet. Conservator Historisch Museum Grenadiers en Jagers Schaarsbergen. Drs C. Somers.